Mâm cơm ngày Tết 3 miền bắc, trung, nam phản ánh rõ điều kiện tự nhiên, khẩu vị và văn hóa của từng vùng. Từ sự chỉn chu, cầu kỳ của miền Bắc, nét hài hòa, tiết chế của miền Trung đến sự phong phú, phóng khoáng của miền Nam, mỗi mâm cơm Tết mang những món ăn và ý nghĩa riêng, góp phần thể hiện bản sắc ẩm thực truyền thống trong dịp đầu năm. Cùng Hotel Royal Hội An Gallery khám phá hơn 20 món ăn ngày tết qua bài viết sau đây!
Ý nghĩa mâm cơm truyền thống ngày Tết Việt Nam
Trong văn hóa Tết của người Việt, mâm cơm truyền thống luôn giữ một vị trí đặc biệt, gắn liền với những giá trị tinh thần và ý nghĩa được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
- Biểu tượng của sự đoàn viên: Đây là thời điểm cả gia đình tạm gác công việc, trở về ngồi chung một mâm, cùng ăn bữa cơm đầu năm và trò chuyện về năm cũ, tạo nên sự gắn kết mà những ngày thường khó có được.
- Thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”: Mâm cơm Tết được chuẩn bị trang trọng để dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng tri ân với ông bà, cha mẹ đã khuất và mong nhận được sự chở che, phù hộ cho gia đình trong năm mới.
- Gửi gắm ước mong năm mới tốt lành: Từng món ăn trong mâm cơm Tết đều gắn với quan niệm dân gian về sự đủ đầy, hanh thông và bình an, phản ánh mong muốn một năm mới thuận lợi trong cuộc sống và công việc.
- Gìn giữ và truyền lại giá trị văn hóa truyền thống: Quá trình chuẩn bị mâm cơm Tết giúp con cháu hiểu rõ hơn về phong tục, cách ăn Tết của gia đình và từng vùng miền, từ đó tiếp nối nếp sống truyền thống qua nhiều thế hệ.
Mâm cơm ngày Tết miền Bắc
Mâm cơm ngày Tết miền Bắc mang dấu ấn riêng ở sự chỉn chu, cân đối và tinh tế trong cách chuẩn bị, thể hiện nếp sống nền nã và truyền thống lâu đời, tạo nên bản sắc ẩm thực đặc trưng.
Bánh chưng
Trong mâm cơm ngày Tết miền Bắc, bánh chưng luôn giữ vị trí trung tâm, gắn liền với ký ức sum vầy của gia đình bên nồi bánh đêm cuối năm. Bánh được làm từ gạo nếp, đậu xanh và thịt ba chỉ, gói vuông vắn trong lá dong, buộc lạt tre rồi luộc liên tục từ 8-12 tiếng. Quá trình gói và nấu bánh không chỉ để có món ăn ngày Tết, mà còn là dịp con cháu quây quần, giữ lại nhịp Tết chậm và nếp nhà truyền thống.
Thịt đông
Thịt đông là món ăn mang dấu ấn rất riêng của Tết miền Bắc, chỉ xuất hiện khi thời tiết đủ lạnh. Món này thường được nấu từ thịt chân giò hoặc thịt vai, ninh cùng bì lợn và mộc nhĩ cho đến khi thịt mềm, nước trong. Sau khi để nguội tự nhiên, thịt sẽ đông lại thành khối trong veo. Khi ăn, thịt đông có vị béo nhẹ, mát, thường dùng kèm dưa hành để cân bằng vị giác trong những ngày nhiều món đạm.
Giò lụa, giò xào
Trong những ngày Tết miền Bắc, giò lụa và giò xào luôn là những món quen thuộc, gắn liền với không khí sum họp đầu năm. Giò lụa mềm mịn, thơm mùi thịt nạc quết nhuyễn, mang vị thanh nhẹ, dễ ăn. Giò xào lại có độ giòn sần sật từ tai, mũi và nấm, hòa quyện cùng hạt tiêu tạo nên hương vị đậm đà. Cả hai món đều tiện dùng, dễ bảo quản và thể hiện rõ nét tinh hoa ẩm thực truyền thống trong mâm cơm ngày Tết của người miền Bắc.
Gà luộc
Với người miền Bắc, gà luộc không đơn thuần là món ăn mà còn gắn liền với nghi lễ cúng gia tiên, thể hiện sự chỉn chu và lòng thành kính trong những ngày đầu năm. Gia đình thường chọn gà trống ta, khỏe mạnh, mào đỏ, để thể hiện sự trang trọng khi dâng cúng tổ tiên. Gà được làm sạch, tạo dáng chầu đẹp, luộc vừa chín tới để da vàng tự nhiên, thịt săn chắc và ngọt.
Sau khi cúng, gà được chặt miếng, ăn kèm muối tiêu chanh hoặc lá chanh thái sợi. Món gà luộc không cầu kỳ về gia vị nhưng lại giữ trọn hương vị nguyên bản, thể hiện quan niệm ẩm thực đề cao sự giản dị và tinh tế của người miền Bắc trong những ngày đầu năm.
Canh măng khô nấu xương
Giữa tiết trời se lạnh và nhiều món thịt ngày Tết, canh măng khô nấu xương là món canh được trông đợi để giúp bữa cơm nhẹ vị hơn và dễ ăn hơn. Măng khô được chuẩn bị từ trước Tết, ngâm nước và luộc nhiều lần để mềm và loại bỏ vị hăng. Sau đó, măng được xào sơ rồi ninh cùng xương hoặc chân giò trong thời gian dài để nước canh ngọt tự nhiên. Món canh có vị đậm đà, sợi măng dai mềm, rất phù hợp để cân bằng các món thịt và đồ nguội ngày Tết
Nem rán
Nem rán là món ăn quen thuộc trong các bữa cỗ và mâm cơm ngày Tết miền Bắc. Nhân nem thường gồm thịt băm, miến, mộc nhĩ, nấm hương, trứng và một số loại rau củ, được cuốn trong bánh đa nem rồi rán vàng giòn. Khi rán, mùi thơm lan tỏa khắp gian bếp, tạo nên không khí Tết rất đặc trưng.
Nem rán thường được ăn nóng, chấm cùng nước mắm chua ngọt, ăn kèm rau sống. Đây là món được nhiều thế hệ yêu thích, góp phần làm bữa cơm ngày Tết thêm phong phú và hấp dẫn.
Xôi gấc
Xôi gấc là món ăn quen thuộc trong mâm cơm và mâm cúng ngày Tết nhờ màu đỏ cam nổi bật, gắn với quan niệm may mắn và tài lộc. Gạo nếp được trộn với gấc chín, thêm chút rượu để giữ màu, sau đó đồ chín để xôi dẻo thơm. Một số gia đình trộn thêm đậu xanh hoặc dừa nạo để tăng vị bùi.
Mâm cơm ngày Tết miền Trung
Mâm cơm ngày Tết miền Trung phản ánh rõ điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và nếp sống tiết kiệm, chắt chiu của người dân nơi đây. Các món ăn thường đậm vị, mặn mà, dễ bảo quản, có thể dùng được nhiều ngày trong dịp Tết.
Nem chua, tré
Nem chua và tré là những món đặc trưng thể hiện rõ khẩu vị chua, mặn, cay của người miền Trung trong dịp Tết. Nem chua được làm từ thịt heo xay, trộn bì và gia vị rồi gói kín để lên men tự nhiên, tạo vị chua nhẹ và độ dai giòn. Tré được chế biến từ tai, mũi heo thái sợi, trộn thính, riềng, tỏi và gia vị, gói trong lá chuối hoặc rơm. Hai món này thường được dùng kèm bánh tét, giúp bữa cơm Tết đỡ ngấy và thêm tròn vị.
Thịt heo ngâm mắm
Khi cần một món mặn dùng được nhiều ngày mà không lo hỏng, người miền Trung thường chọn thịt heo ngâm mắm cho mâm cơm Tết. Thịt được luộc chín, để nguội rồi ngâm trong nước mắm nấu sôi để nguội, giúp thấm vị và bảo quản lâu. Món ăn có vị mặn đậm, chắc thịt, thường được cắt lát mỏng ăn kèm bánh tét hoặc rau sống.
Chả bò
Chả bò xuất hiện trong mâm cơm Tết miền Trung như một món nguội tiện lợi nhưng không hề nhạt vị. Chả được làm từ thịt bò xay nhuyễn, quết kỹ với gia vị và tiêu, gói trong lá chuối rồi hấp chín. Khi ăn, chả bò có độ dai rõ, mùi thơm đặc trưng và vị cay nhẹ, rất hợp với thói quen ăn đậm của người miền Trung trong dịp Tết.
Dưa món
Trong mâm cơm ngày Tết miền Trung, dưa món gần như luôn có mặt để cân bằng vị giác sau những món mặn đậm đà. Rau củ như đu đủ, cà rốt, củ cải trắng được gọt vỏ, cắt miếng vừa ăn rồi đem phơi nắng cho se lại trước khi ngâm. Sau đó, dưa được ngâm trong nước mắm nấu cùng đường, thêm tỏi và ớt để tạo mùi thơm. Nhờ cách phơi và ngâm này, dưa món có độ giòn rõ, vị mặn ngọt hài hòa và dùng được xuyên suốt những ngày Tết.
Tôm rim
Khi cần một món mặn “ăn hao cơm” và để được lâu ngày, người miền Trung thường chọn tôm rim hoặc cá rim cho mâm cơm Tết. Tôm hoặc cá được làm sạch, ướp nước mắm, đường, tiêu, ớt và hành tỏi rồi rim trên lửa nhỏ cho đến khi nước sốt sánh lại, thấm đều vào từng miếng. Món rim có vị mặn ngọt đậm, hơi cay, rất hợp ăn cùng cơm trắng hoặc bánh tét trong những ngày đầu năm.
Canh bún / canh măng
Giữa nhiều món khô và mặn ngày Tết, bát canh nóng là phần giúp bữa cơm miền Trung trở nên dễ chịu hơn. Canh bún thường được nấu từ bún sợi to, kết hợp với thịt heo, cua hoặc tôm, thêm rau xanh để tạo vị ngọt thanh. Canh măng lại được nấu từ măng khô hoặc măng tươi đã xử lý kỹ, ninh cùng xương hoặc giò heo cho nước canh đậm đà. Hai món canh này thường được nấu trong ngày, giúp bữa ăn bớt ngán và nhẹ bụng hơn.
Ram (chả giò miền Trung)
Trong những ngày Tết, ram là món chiên quen thuộc khiến gian bếp miền Trung lúc nào cũng rộn ràng. Nhân ram thường gồm thịt băm, tôm, hành và tiêu, được cuốn bằng bánh tráng mỏng rồi chiên ngập dầu cho vàng giòn. So với nem rán miền Bắc, ram có kích thước nhỏ hơn, vỏ mỏng và nhân đậm vị, tạo cảm giác giòn rõ khi ăn. Món này thường được dùng nóng, chấm nước mắm chua ngọt hoặc ăn kèm rau sống trong mâm cơm Tết.
Mâm cơm ngày Tết miền Nam
Mâm cơm ngày Tết miền Nam mang tinh thần thoải mái, phóng khoáng và thiên về sự đủ đầy, sung túc. Các món ăn thường có vị béo, ngọt nhẹ, dễ ăn và phù hợp với không khí sum họp kéo dài nhiều ngày.
Bánh tét
Ở miền Nam, bánh tét là món bánh gắn liền với không khí Tết hơn cả, xuất hiện từ mâm cúng đến bữa cơm gia đình. Bánh được làm từ gạo nếp, đậu xanh và thịt heo, gói trong lá chuối thành đòn dài rồi luộc nhiều giờ. Bánh tét miền Nam thường có phần nếp dẻo mềm, vị béo rõ, đôi khi có thêm nhân chuối hoặc đậu đen. Khi ăn, bánh được cắt khoanh, chiên hoặc ăn kèm dưa chua, tạo cảm giác dễ ăn trong những ngày Tết.
Thịt kho tàu
Nhắc đến mâm cơm ngày Tết miền Nam, thịt kho tàu gần như là món không thể thiếu. Thịt ba chỉ được cắt miếng lớn, ướp nước mắm, đường rồi kho chậm cùng trứng vịt và nước dừa tươi. Món thịt kho tàu có màu nâu cánh gián, vị mặn ngọt hài hòa, thịt mềm, béo nhưng không ngấy. Nồi thịt thường được nấu từ trước Tết để dùng dần, tượng trưng cho sự đủ đầy và ấm no suốt năm mới.
Canh khổ qua nhồi thịt
Canh khổ qua nhồi thịt là món ăn mang ý nghĩa tinh thần rõ nét trong mâm cơm Tết miền Nam. Khổ qua được nhồi thịt xay trộn mộc nhĩ hoặc miến, sau đó nấu canh trong với nước dùng thanh nhẹ. Theo quan niệm dân gian, ăn canh khổ qua đầu năm mang hàm ý “khổ qua”, mong những khó khăn của năm cũ sớm qua đi để đón năm mới thuận lợi hơn.
Củ kiệu ngâm
Trong mâm cơm ngày Tết miền Nam, củ kiệu ngâm giữ vai trò món ăn kèm giúp cân bằng vị béo của các món chính. Củ kiệu được làm sạch, phơi héo rồi ngâm trong nước giấm đường cho lên men nhẹ. Khi ăn, củ kiệu có vị chua ngọt, giòn và thơm, thường dùng kèm thịt kho tàu, bánh tét hoặc tôm khô. Đây là món gần như không thể thiếu trong những ngày Tết miền Nam
Gà nấu lagu / gà nấu nước dừa
Gà nấu lagu hoặc gà nấu nước dừa thường xuất hiện trong mâm cơm Tết miền Nam như một món nước béo, dễ ăn. Gà được chặt miếng, xào săn rồi nấu cùng khoai tây, cà rốt hoặc nước dừa tươi để tạo vị ngọt tự nhiên. Món này thường ăn kèm bánh mì hoặc cơm, mang lại cảm giác ấm bụng và phù hợp cho những bữa ăn đông người trong ngày Tết.
Tôm khô củ kiệu
Tôm khô củ kiệu là món ăn kèm quen thuộc, gắn liền với hương vị Tết miền Nam. Tôm khô được rim nhẹ cho dậy mùi, ăn cùng củ kiệu chua ngọt tạo nên sự hài hòa giữa mặn, ngọt, chua. Món này thường xuất hiện trong những bữa cơm đầu năm hoặc khi đãi khách, vừa đơn giản vừa đúng “chất Tết” miền Nam.
Lạp xưởng
Lạp xưởng là món khô được nhiều gia đình miền Nam chuẩn bị sẵn từ trước Tết. Lạp xưởng có vị ngọt đặc trưng, thường được hấp hoặc chiên trước khi ăn. Khi cắt lát, lạp xưởng có màu đỏ sậm, mùi thơm rõ và vị béo nhẹ, dễ kết hợp với bánh tét, cơm trắng hoặc ăn chơi trong những ngày Tết.
Chả giò
Chả giò là món ăn quen thuộc trong mâm cơm Tết miền Nam, được làm từ nhân thịt, tôm, miến và rau củ cuốn trong bánh tráng rồi chiên vàng giòn. Món ăn có lớp vỏ giòn rụm, phần nhân đậm đà, thường dùng kèm rau sống và nước chấm chua ngọt, góp phần làm mâm cơm ngày Tết thêm phong phú và ấm cúng.
Thưởng thức hương vị Tết đoàn viên tại Hội An cùng Hotel Royal Hội An Gallery
Đón Tết tại Hội An là hành trình cảm nhận nhịp sống chậm rãi của phố cổ, nơi không khí xuân truyền thống hòa quyện cùng sự ấm áp của những khoảnh khắc sum vầy. Đây là dịp để gia đình, bạn bè quây quần, thưởng thức ẩm thực ngày Tết, tham gia các hoạt động văn hóa và tận hưởng sự an yên trong những ngày đầu năm mới.
Tại Hotel Royal Hội An Gallery, trải nghiệm Tết được tái hiện trọn vẹn qua mâm cơm ngày Tết mang đậm tinh thần đoàn viên, diễn ra trong không gian nghỉ dưỡng thanh lịch và yên bình. Du khách có thể kết nối cảm xúc gia đình qua chuỗi trải nghiệm được chăm chút kỹ lưỡng:
- Ẩm thực ngày Tết đa dạng tại các nhà hàng và quầy bar của khách sạn như Faifo Café, The Deck Bar, The Attic Bar…, nơi hội tụ hương vị Việt truyền thống cùng tinh hoa ẩm thực quốc tế, gợi cảm giác ấm cúng như bữa cơm gia đình ngày xuân.
- Lớp học ẩm thực Việt Nam do đội ngũ đầu bếp chuyên nghiệp hướng dẫn, giúp du khách tự tay chế biến những món Tết đặc trưng và hiểu sâu hơn về văn hóa ẩm thực địa phương.
- Hoạt động trải nghiệm văn hóa ngày Tết như học làm đèn lồng, viết thư pháp đầu năm, kết hợp thư giãn tại spa, hồ bơi, thưởng thức đồ uống tại bar tầng thượng ngắm hoàng hôn hoặc dạo bước khám phá phố cổ Hội An.
Khách sạn tọa lạc bên dòng sông Thu Bồn thơ mộng, sở hữu 187 phòng nghỉ được thiết kế tinh tế, mang đến không gian lưu trú thư thái trong những ngày đầu năm. Tất cả góp phần tạo nên một kỳ nghỉ Tết trọn vẹn, nơi ẩm thực, giá trị văn hóa và cảm xúc đoàn viên đan xen hài hòa, để mỗi khoảnh khắc đón xuân tại Hội An trở nên sâu lắng và đáng nhớ.
Hy vọng qua bài viết này của Hotel Royal Hội An Gallery, bạn đã hiểu rõ hơn về mâm cơm truyền thống ngày Tết, cũng như những giá trị văn hóa gắn liền với tinh thần sum họp của người Việt. Mỗi món ăn, mỗi cách bày biện đều mang theo ý nghĩa riêng, góp phần gìn giữ nếp sống gia đình và làm cho khoảnh khắc đầu năm trở nên ấm áp, trọn vẹn hơn.
